واردات ته لنجی یا ملوانی چیست؟

واردات ته لنجی یکی از روش های قانونی ورود کالا از مسیر بنادر جنوبی کشور است که برای حمایت از معیشت ملوانان، مالکان شناورها و ساکنان مناطق ساحلی شکل گرفته است. این روش در بازار با نام هایی مانند واردات ملوانی، کالای ملوانی و بار ته لنجی شناخته می شود؛ اما برخلاف تصور رایج، به معنی ورود آزادانه هر نوع کالا بدون گمرک و مجوز نیست.

اگر قصد واردات کالا دارید، اولین موضوعی که باید بدانید این است که واردات ته لنجی یک امتیاز عمومی برای تمام تجار نیست. نوع شناور، بندر ورودی، شخص استفاده کننده از سهمیه، ردیف تعرفه کالا، میزان سهمیه و شیوه اظهار باید با مقررات جاری مطابقت داشته باشد. به همین دلیل، پیش از خرید کالا یا پرداخت پول به فروشنده خارجی باید مشخص شود که محموله واقعا امکان ورود از این مسیر را دارد یا باید از روش واردات رسمی استفاده شود.

برای شناخت کلی مراحل قانونی خرید خارجی، ثبت اطلاعات، حمل و ترخیص نیز می توانید ابتدا راهنمای آموزش واردات کالا را مطالعه کنید.

واردات ته لنجی چیست و چه جایگاهی در قانون دارد؟

بر اساس قانون ساماندهی و نظارت بر تجارت مرزی، رویه ملوانی یا ته لنجی به واردات کالا از طریق شناورهای سنتی و فلزی با ساختار لنج و ظرفیت ناخالص کمتر از ۵۰۰ تن در بنادر جنوبی گفته می شود. این شناورها باید در چارچوب قانون، آیین نامه اجرایی و مصوبات کارگروه ساماندهی تجارت مرزی فعالیت کنند.

هدف قانون فقط کاهش هزینه واردات نیست. ایجاد شفافیت، ثبت اطلاعات کالا، تقویت اشتغال در مناطق مرزی، کاهش ورود غیررسمی و هدایت تدریجی این مبادلات به سمت تجارت قابل رصد، از اهداف اصلی آن است. بنابراین بار ته لنجی اگر خارج از فهرست مجاز، بیش از سهمیه یا بدون اظهار وارد شود، دیگر از مزایای این رویه برخوردار نخواهد بود.

تفاوت کالای همراه ملوان با رویه ملوانی

یکی از اشتباهات رایج در مطالب اینترنتی، یکی دانستن «کالای همراه ملوان» با کل بار واردشده تحت رویه ملوانی است. قانون برای کالای همراه هر ملوان سقف سالانه ۱۲۰۰ یورو و حداکثر ۵۰۰ یورو در هر سفر تعیین کرده است؛ اما این عدد به معنی سقف ارزش کل محموله یک لنج در رویه ملوانی نیست.

حجم و ارزش بار تجاری واردشده از این مسیر تابع سهمیه استان، ظرفیت شناور، فهرست کالا و مصوبات کارگروه ماده ۴ است. بنابراین نمی توان صرفا با استناد به عدد ۵۰۰ یا ۱۲۰۰ یورو درباره امکان ورود یک محموله تجاری تصمیم گرفت.

واردات ته لنجی کالا یا رویه ملوانی چگونه انجام می شود؟

واردات ته لنجی کالا یا رویه ملوانی از خرید در دبی شروع نمی شود؛ بلکه از بررسی امکان قانونی ورود محصول آغاز می شود. اگر ابتدا کالا خریداری شود و بعد مشخص شود که کد تعرفه آن در فهرست نیست، هزینه برگشت، توقف، انبارداری یا تغییر مسیر بر عهده صاحب کالا خواهد بود.

1. بررسی محصول و بازار فروش

قبل از استعلام حمل، باید تقاضای واقعی بازار، قیمت فروش، تعداد رقبا، حاشیه سود و سرعت گردش محصول بررسی شود. ارزان تر بودن مسیر ورود، یک کالای نامناسب را به انتخاب سودآور تبدیل نمی کند.

در این مرحله بهتر است هزینه نهایی کالا پس از حمل، تخلیه، عوارض، خدمات بندری و انتقال داخلی محاسبه شود. مطلب نحوه انتخاب محصول وارداتی برای ارزیابی تقاضا و ریسک محصول به شما کمک می کند.

2. تعیین کد تعرفه و کنترل فهرست مجاز

نام بازاری محصول نباید مبنای تصمیم قرار گیرد. مشخصات فنی، کاتالوگ، جنس، برند، مدل و کاربرد کالا باید به کارشناس تعرفه داده شود تا کد HS احتمالی تعیین و با آخرین لیست کالای ملوانی مجاز مقایسه شود.

پس از آن باید محدودیت مقداری، ارزش، استاندارد اجباری، خدمات پس از فروش، مجوز بهداشت، قرنطینه یا سایر مجوزهای مرتبط بررسی شود. تایید شفاهی یک واسطه برای خرید کالا کافی نیست و بهتر است امکان ورود محصول به صورت مکتوب استعلام شود.

3. انتخاب تامین کننده و تنظیم اسناد خرید

پس از تایید اولیه کالا، فروشنده باید پیش فاکتور دارای شرح دقیق محصول، تعداد، ارزش، کشور سازنده، شرایط تحویل و مشخصات بسته بندی ارائه کند. توافق درباره مسئولیت بارگیری، خسارت، کسری، تاخیر و برگشت کالا نیز باید پیش از پرداخت روشن شود.

اگر مبدا خرید امارات است، شرایط تحویل کالا به انبار یا اسکله، هزینه حمل داخلی امارات و زمان رسیدن بار به لنج را جداگانه محاسبه کنید. در راهنمای واردات کالا از دبی جزئیات بیشتری درباره این مسیر آمده است.

4. ثبت اطلاعات و دریافت مجوزها

طبق قانون جدید، استفاده از واردات ملوانی به معنی حذف کامل تشریفات نیست. ثبت آماری در سامانه جامع تجارت، تعیین منشا ارز، اخذ شناسه کالا و شناسه رهگیری و ثبت اطلاعات در سامانه جامع انبارها جزو الزامات پیش بینی شده در قانون است.

نوع مجوزها به ماهیت کالا بستگی دارد. محصول غذایی، آرایشی، برقی، مخابراتی یا دارای استاندارد اجباری هر کدام مسیر متفاوتی دارند. برای آشنایی با ساختار سامانه می توانید آموزش ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت را بخوانید؛ هرچند ثبت آماری رویه ملوانی باید مطابق مسیر مخصوص همان رویه انجام شود.

5. حمل، اظهار و تخلیه کالا

شناور باید دارای اسناد ثبتی، گواهی های فنی و مجوزهای مورد نیاز باشد. مالک شناور هنگام ورود به اسکله موظف است مانیفست و اظهارنامه اجمالی تمام اقلام موجود را به گمرک ارائه کند.

طبق آیین نامه، تخلیه باید حداکثر ظرف ۱۰ روز انجام شود؛ مگر اینکه در شرایط خاص و با موافقت مراجع مربوط، مهلت تمدید شود. در ابلاغیه های جدید بر توزین سیستمی کالا و ثبت دقیق وزن در سامانه نیز تاکید شده است.

6. ترخیص و انتقال کالا

پس از ارزیابی، کنترل ردیف تعرفه، بررسی مجوزها و پرداخت وجوه قانونی، کالا امکان ترخیص پیدا می کند. خروج کالا از بندر یا استان نیز باید بر اساس ضوابط همان سال و تصمیمات کارگروه انجام شود.

اگر در اسناد، ارزش، وزن یا نوع کالا مغایرت وجود داشته باشد، پرونده ممکن است وارد مسیر ارزیابی بیشتر یا رسیدگی به تخلف شود. آشنایی با مراحل ترخیص کالا از گمرک کمک می کند بدانید در این مرحله چه اطلاعاتی بررسی می شود.

آخرین تغییرات قوانین واردات ته لنجی در سال ۱۴۰۵

مبنای اصلی قانون واردات ته لنجی، قانون ساماندهی و نظارت بر تجارت مرزی مصوب ۱۴۰۲ و آیین نامه اجرایی مصوب دی ۱۴۰۳ است. این قانون رویه ملوانی و کولبری را برای مدت پنج سال از زمان اجرای آیین نامه ساماندهی کرده و سقف سالانه کل کشور را نیز مشخص ساخته است.

بر اساس آیین نامه، حداکثر هفت درصد از ارزش کل واردات سال قبل می تواند به رویه ملوانی و سه درصد به رویه کولبری اختصاص پیدا کند. این درصد، سهم یک تاجر یا یک لنج نیست؛ بلکه سقف کل کشور است و نحوه تقسیم آن میان استان ها، بنادر و شناورها را کارگروه تعیین می کند.

نکته مهم دیگر این است که واردات ته لنجی را نباید «کاملا معاف از گمرک و مالیات» معرفی کرد. قانون برای سال اول امتیازهایی در عوارض و مالیات در نظر گرفته و از سال دوم، افزایش پلکانی بخشی از حقوق گمرکی و کاهش تدریجی بعضی معافیت ها را پیش بینی کرده است. بنابراین هزینه واقعی در سال ۱۴۰۵ باید بر اساس تاریخ اظهار، ردیف تعرفه و آخرین ابلاغیه محاسبه شود؛ نه یک درصد ثابت که در تبلیغات شرکت های حمل دیده می شود.

در سال ۱۴۰۵، واردات ته لنجی وارد مرحله دوم اجرای قانون شده و نسبت به گذشته کنترل بیشتری بر سهمیه، اظهار کالا، مالیات و فهرست اقلام اعمال می شود. مهم ترین تغییرات عبارت اند از:

• هر شناور مشمول، امکان انجام دو سفر در سال دارد و باید در هر سفر معادل ظرفیت ناخالص خود کالا اظهار و توزین کند.
• سقف ۵۰۰ یورو در هر سفر و ۱۲۰۰ یورو در سال، فقط مربوط به کالای همراه هر ملوان است و شامل کل بار لنج نمی شود.
• ثبت آماری در سامانه جامع تجارت، ارائه مانیفست، تطبیق کد تعرفه، دریافت مجوزهای ترخیص و توزین کالا الزامی است.
• از ۴ اسفند ۱۴۰۴، حقوق ورودی براساس مقررات سال دوم محاسبه می شود و در سال ۱۴۰۵ مالیات علی الحساب و مالیات ارزش افزوده نیز دریافت می شود؛ بنابراین این روش کاملا معاف از هزینه های گمرکی نیست.
• علاوه بر امارات، استفاده از مبادی دیگری مانند عمان، عراق، پاکستان، قشم و کیش نیز با رعایت شرایط اعلام شده امکان پذیر شده است.

فهرست کالاها و سهمیه ها ممکن است تغییر کند؛ بنابراین پیش از خرید، آخرین وضعیت کد تعرفه و سهمیه شناور باید استعلام شود.

لینک دانلود فایل مصوبه واردات ته لنجی: فایل مصوبه واردات ته لنجی و رویه ملوانی واردات کالا

لیست کالاهای ملوانی مجاز شامل چه کالاهایی است؟

لیست کالای ملوانی مجاز یک فهرست ثابت و همیشگی نیست. ردیف های تعرفه ممکن است با مصوبه های جدید اضافه، محدود یا مشروط شوند؛ به همین دلیل نسخه دارای تاریخ و شماره بخشنامه باید مبنای خرید قرار گیرد.

گروه های منتشرشده در فهرست های اخیر، دامنه متنوعی دارند؛ از جمله:

• لوازم خانگی کوچک و برخی قطعات لوازم خانگی
• ابزارآلات دستی، برقی و تجهیزات کارگاهی
• لوازم یدکی خودرو و ماشین آلات
• برخی اقلام غذایی مانند چای، ادویه، قهوه و روغن
• تجهیزات رایانه، ذخیره سازی اطلاعات و بعضی کالاهای صوتی و تصویری
• پوشاک، پارچه، ظروف، لوازم آرایشی و کالاهای مصرفی منتخب

در آذر ۱۴۰۴ نیز ۲۲ ردیف تعرفه تازه به فهرست اضافه شد و گمرک همزمان توزین سیستمی اقلام را الزامی کرد. برای مطالعه این تغییر می توانید مقاله ۲۲ قلم کالای جدید ته لنجی را ببینید.

ذکر یک گروه در فهرست به معنی مجاز بودن تمام مدل های آن نیست. ملاک نهایی، ردیف تعرفه، توضیحات فنی کالا، محدودیت های درج شده در بخشنامه و تایید سامانه در زمان انجام پرونده است.

شهرهای مجاز واردات ته لنجی کدام اند؟

عبارت دقیق تر، «بنادر مشمول رویه ملوانی» است؛ زیرا مجاز بودن یک استان به معنی امکان تخلیه در هر اسکله آن استان نیست. پیوست آیین نامه، ۲۸ بندر و اسکله را در سه استان خوزستان، بوشهر و هرمزگان معرفی کرده است.

در خوزستان، آبادان، اروند کنار، چوئبده، شادگان و سجافی هندیجان در فهرست آمده اند. در استان بوشهر نیز دیلم، گناوه، ریگ، دلوار، بوالخیر، لاور ساحلی، دیر، کنگان، نخل تقی، عسلویه و خارک ذکر شده اند.

بنادر مشمول هرمزگان شامل شیوه پارسیان، چارک، لنگه، خمیر، پهل، شهید باهنر، جزیره هرمز، تیاب، کرگان، کوهستک، سیریک و جاسک هستند. البته فعالیت واقعی هر بندر به وجود زیرساخت، استقرار گمرک و تایید کارگروه بستگی دارد؛ بنابراین نام بندر در پیوست، به تنهایی تضمین کننده پذیرش محموله نیست.

واردات ته لنجی چیست و چه مزایایی دارد؟

مهم ترین مزیت واردات ته لنجی، برخورداری از امتیازهای قانونی در حقوق ورودی و عوارض نسبت به رویه تجاری عادی است. این مزیت می تواند هزینه تمام شده بعضی کالاهای مجاز را کاهش دهد و برای خریدهای محدود یا تامین کالا در مناطق جنوبی مناسب باشد.

در کنار آن، این روش به حفظ فعالیت لنج های سنتی، اشتغال ملوانان و گردش اقتصادی بنادر کوچک کمک می کند. با این حال، پایین تر بودن بخشی از هزینه ها به معنی سود قطعی نیست؛ زیرا کرایه حمل، تخلیه، انبارداری، کمیسیون، مجوز، خسارت احتمالی و هزینه انتقال زمینی همچنان وجود دارد.

اجناس ته لنجی چیست و چه تفاوتی با کالاهای وارداتی دیگر دارد؟

اجناس ته لنجی کالاهایی هستند که از طریق شناور مشمول، در محدوده سهمیه و مطابق فهرست تعرفه های مجاز وارد شده اند. تفاوت اصلی آنها با کالای واردات رسمی در مبدا خرید نیست؛ بلکه در شخص مشمول، نوع رویه، سقف، بندر ورودی و شیوه محاسبه وجوه قانونی است.

کالایی که بدون اظهار، خارج از فهرست یا بیش از سهمیه وارد شود، صرفا به دلیل حمل با لنج «ته لنجی قانونی» محسوب نمی شود. چنین کالایی ممکن است تابع مقررات عمومی واردات یا مقررات مبارزه با قاچاق قرار گیرد.

هزینه واردات ته لنجی چگونه محاسبه می شود؟

برای واردات ته لنجی نمی توان یک قیمت ثابت به ازای هر کیلو یا یک درصد گمرکی مشترک برای همه کالاها اعلام کرد. وزن حجمی، بندر مبدا، بندر مقصد، ارزش کالا، ردیف تعرفه، مجوزها، شیوه بسته بندی و زمان توقف بر مبلغ نهایی اثر می گذارند.

فرمول ساده تصمیم گیری این است: قیمت خرید کالا + حمل در کشور مبدا + کرایه دریایی + بارگیری و تخلیه + وجوه گمرکی و مالیاتی + انبارداری + خدمات اجرایی + حمل تا مقصد نهایی. پیش از پرداخت به فروشنده، تمام این هزینه ها را به صورت مکتوب دریافت کنید و مبلغی نیز برای تغییر نرخ ارز یا توقف احتمالی در نظر بگیرید.

اشتباهات رایج در واردات ملوانی

بیشترین زیان زمانی ایجاد می شود که واردکننده ابتدا کالا را می خرد و بعد درباره مجاز بودن آن سوال می کند. انتخاب محصول براساس نام عمومی، اعتماد به فهرست های قدیمی اینترنت، تصور معافیت کامل و نداشتن قرارداد روشن با مسئول حمل از خطاهای تکرارشونده این مسیر هستند.

اجاره صوری سهمیه، اظهار ارزش کمتر از واقع، تغییر عنوان کالا در اسناد یا حمل محصولی متفاوت با مانیفست نیز می تواند پرونده را از یک مسیر حمایتی خارج کند. قرارداد باید مسئولیت طرفین درباره مجوز، کسری، خسارت، تاخیر، رد کالا و هزینه برگشت را مشخص کند.

با توجه به وابستگی بخشی از این مسیر به دبی و شارجه، پیش از خرید یا بارگیری باید اثر تعلیق تجارت ایران و امارات بر امکان حمل، اظهار و ادامه مسیر محموله از مراجع اجرایی استعلام شود.

آیا واردات ته لنجی برای هر واردکننده ای مناسب است؟

خیر. این مسیر زمانی قابل بررسی است که کالا در فهرست جاری قرار داشته باشد، حاشیه سود آن پس از محاسبه همه هزینه ها باقی بماند و عملیات از طریق اشخاص و شناورهای مشمول انجام شود. صرف داشتن سرمایه یا کارت بازرگانی، حق استفاده مستقیم از سهمیه ملوانی ایجاد نمی کند.

در بعضی پرونده ها، واردات رسمی با وجود پرداخت حقوق ورودی بیشتر، به دلیل امکان تامین مستمر، توزیع گسترده، اسناد روشن و حجم بالاتر انتخاب منطقی تری است. برای پیدا کردن مسیر مناسب، لازم است محصول، مقدار سفارش، مبدا، بندر و بازار فروش همزمان بررسی شوند.

و در نهایت

واردات ته لنجی یک میانبر بدون قانون نیست؛ بلکه رویه ای قانونی با سهمیه، فهرست کالا، بنادر مشخص و تشریفات مخصوص است. مزیت آن زمانی حفظ می شود که پیش از خرید، کد تعرفه، مجوزها، هزینه واقعی و اعتبار مجری بررسی شده باشد.

اگر محصولی برای واردات انتخاب کرده اید اما نمی دانید رویه ملوانی برای آن قابل استفاده است یا واردات رسمی نتیجه بهتری دارد، فرم مشاوره رایگان تجارت را تکمیل کنید. کارشناسان واحد بازرگانی می توانند پیش از درگیر شدن سرمایه، شرایط محصول و مسیر پیشنهادی را بررسی کنند.

سوالات متداول درباره واردات ته لنجی

1. آیا واردات ته لنجی قانونی است؟

بله، واردات ته لنجی در چارچوب قانون ساماندهی تجارت مرزی قانونی است. کالا باید از بندر و شناور مشمول، در سقف سهمیه و پس از ثبت و اظهار وارد شود.

2. آیا واردات ته لنجی کاملا معاف از گمرک است؟

خیر، عبارت «بدون گمرک» برای توضیح این رویه دقیق نیست. میزان امتیاز یا وجوه پرداختی به سال اجرای قانون، کد تعرفه و آخرین مصوبات بستگی دارد.

3. آیا تمام کالاهای خریداری شده از دبی را می توان ته لنجی وارد کرد؟

خیر، مبدا دبی باعث مجاز شدن کالا نمی شود. محصول باید در فهرست تعرفه های مجاز قرار داشته و شرایط و مجوزهای مربوط به همان کالا را داشته باشد.

4. آیا برای واردات ملوانی کارت پیله وری لازم است؟

کارت پیله وری به تجارت مرزی زمینی و رویه کولبری مربوط است و جای سهمیه یا مجوز ملوانی را نمی گیرد. در رویه ملوانی، مالک شناور و اشخاصی که کارگروه تعیین می کند مسئول انجام تشریفات هستند.

5. آیا کالای ته لنجی را می توان در سراسر کشور فروخت؟

خروج و توزیع کالا باید مطابق مقررات همان سال و سازوکار اعلام شده توسط کارگروه انجام شود. پیش از انتقال تجاری کالا به استان دیگر، وضعیت پروانه، اسناد و محدودیت توزیع باید از گمرک استعلام شود.